History of Tharad: થિરપાલ ધરુથી રાજ્યસ્તરીય ઉજવણી સુધી, થરાદની 1000 વર્ષની ગૌરવગાથા
History of Tharad
History of Tharad ઉત્તર ગુજરાતના સરહદી પટ્ટે વસેલું થરાદ શહેર માત્ર એક વેપારી મથક નહીં, પરંતુ એક એવી ભૂમિ છે જ્યાં ઇતિહાસ, ધર્મ, સંસ્કૃતિ અને સંઘર્ષ – ચારેયનું અનોખું સંગમ જોવા મળે છે. ભારત-પાકિસ્તાન સરહદ નજીક અને નેશનલ હાઈવે પર આવેલું થરાદ પ્રાચીન કાળમાં થિરપુર તરીકે ઓળખાતું હતું. આજે તે જીરું, ઇસબગુલ અને વરિયાળી જેવા રોકડિયા પાકોના મોટા બજાર તરીકે ઓળખાય છે.
નર્મદા કેનાલના આગમન પછી આ અર્ધ-રણ વિસ્તાર હરિયાળીથી ભરાયો છે અને ખેતી સાથે વેપાર પણ ખીલ્યો છે.
History of Tharad
🕉️ થરાદની સ્થાપના – થિરપાલ ધરુ અને થિરપુર
ઐતિહાસિક માન્યતાઓ મુજબ **વિક્રમ સંવત 101 (ઈ.સ. 945)**માં થિરપાલ ધરુ નામના એક જૈન શ્રેષ્ઠીએ થરાદની સ્થાપના કરી. તેમના નામ પરથી શહેરને પહેલે થિરપુર, પછી થારાપદ્ર અને અંતે થરાદ કહેવાયું.
થિરપાલ ધરુ જૈન ધર્મના અનુયાયી હતા અને તેમણે આ ભૂમિને જૈન ધર્મનું એક મજબૂત કેન્દ્ર બનાવ્યું. થરાદ આજ સુધી સાત વખત તૂટી અને ફરી વસેલું શહેર માનવામાં આવે છે, જે તેની અડગ શક્તિનો પુરાવો આપે છે.
🛕 થરાદ – જૈન ધર્મનું પૌરાણિક તીર્થ
થરાદ મધ્યયુગમાં જૈન વિદ્વાનો અને સાધુઓનું મુખ્ય કેન્દ્ર હતું. અહીંથી જ “થારાપદ્ર ગચ્છ” નામની જૈન પરંપરાનો ઉદય થયો.
દેલવાડાના પ્રસિદ્ધ જૈન મંદિર બનાવનાર વસ્તુપાળ-તેજપાળની માતા કુમારદેવી થરાદની હતી, જેના કારણે શહેરની ધાર્મિક પ્રતિષ્ઠા ખૂબ વધી.
આજે પણ થરાદમાં 11થી વધુ પ્રાચીન જૈન દેરાસરો છે. અહીં બિરાજમાન શ્રી વાસુપૂજ્ય સ્વામીની પ્રતિમા દેશભરમાં શ્રદ્ધાનો કેન્દ્ર માનવામાં આવે છે.
🗡️ રાજપૂતોથી બલોચ અને વાઘેલા સુધીનો શાસનકાળ
થિરપાલ ધરુ પછી થરાદ પર અનેક શાસકો આવ્યા:
- પરમાર રાજપૂતો
- ચૌહાણ વંશ (રાજા રત્નસિંહ)
- સોલંકી શાસકો (સિદ્ધરાજ જયસિંહ, કુમારપાળ)
- મુલતાની બલોચ (ફતેહખાન બલોચ)
- અને અંતે વાઘેલા રાજપૂતો
વાઘેલા વંશે 1795 થી 1947 સુધી થરાદ પર શાસન કર્યું. બ્રિટિશ સમયમાં થરાદ “બીજા વર્ગનું રજવાડું” હતું અને શાસકને ઠાકોરનો ખિતાબ મળતો.
👑 અદાણી પરિવારનું મૂળ વતન – થરાદ
ભારતના અગ્રણી ઉદ્યોગપતિ ગૌતમ અદાણીના પિતા શાંતિલાલ અદાણી મૂળ થરાદના હતા. આજે પણ થરાદના જૂના બજારમાં તેમની પૈતૃક હવેલી હાજર છે.
ગૌતમ અદાણી 2021માં પોતે પણ થરાદ આવ્યા હતા – જે શહેર માટે ગૌરવની ક્ષણ હતી.
🌾 નર્મદા કેનાલ પછી થરાદની ખેતી ક્રાંતિ
નર્મદા કેનાલ આવવાથી થરાદની રેતાળ જમીન આજે જીરું, ઇસબગુલ, દાડમ, રાયડો જેવા પાકોની ખાણ બની છે.
થરાદનું જીરું દેશભરમાં પ્રસિદ્ધ છે.
પશુપાલનમાં કાંકરેજી ગાય અને ભેંસો અને બનાસ ડેરીની સુવિધા ગ્રામ્ય અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવે છે.
🏛️ નવો જિલ્લો – વાવ-થરાદ
2 ઓક્ટોબર 2025ના રોજ બનાસકાંઠામાંથી અલગ કરીને વાવ-થરાદ નવો જિલ્લો બનાવાયો.
1 જાન્યુઆરી 2026થી તેની વહીવટી શરૂઆત થઈ અને થરાદ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક બન્યું.
આ સિદ્ધિ પાછળ વિધાનસભા અધ્યક્ષ શંકર ચૌધરીનો મહત્વપૂર્ણ ફાળો રહ્યો.
🇮🇳 રાજ્યસ્તરીય પ્રજાસત્તાક પર્વ – થરાદ 2026
નવો જિલ્લો બન્યાના પ્રથમ જ વર્ષમાં
26 જાન્યુઆરી 2026ે ગુજરાત સરકાર દ્વારા રાજ્યસ્તરીય પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણી થરાદમાં થવી એ તેના ઐતિહાસિક ગૌરવને નવો શિખર આપે છે.
| વોટ્સએપ ચેનલ | અહીં ક્લિક કરો |
| ફેસબુક | અહીં ક્લિક કરો |
| ઇન્સ્ટાગ્રામ | અહીં ક્લિક કરો |
| યુટ્યુબ | અહીં ક્લિક કરો |
| વધુ સમાચાર | અહીં ક્લિક કરો |
